– Jan Amos Comenius. Filosoof van de hoop, het beeld en het leren
oedselbos Katlijk
In Katlijk bouwen wij aan een plek waar de natuur de regie voert. Voedselbos Katlijk is een niet-commercieel initiatief dat voedsel en schaduw biedt in de breedste zin van het woord: niet alleen voor de mens, maar voor elk levend wezen dat dit ecosysteem deelt.
Een Levend Experiment
Ons voedselbos is een plek van ontdekking en verwondering. Wij geloven dat twijfel de humus is waarin nieuwe ideeën wortel kunnen schieten. Door te experimenteren met biodiversiteit en de inzet van onze Schoonebeker schapen, creëren we een landschap dat voortdurend in beweging is.
Onze Filosofie
Geïnspireerd door de ‘filosoof van de hoop’: Comenius, kijken we verder dan wat direct zichtbaar is. We streven naar een natuurlijke balans waarin flora en fauna ongestoord kunnen floreren.
In Voedselbos Katlijk is de natuur geen productiemiddel, maar een spiegel van een groter, onzichtbaar geheel.
Op het laagste punt van ons terrein ligt een opvanggreppel van 10 meter lang. Het is een klein kuiltje op een perceel van 1,3 hectare, maar het vervult bij hevige wolkbreuken een heldere taak: het geeft het water de rust en de tijd om in de aarde te zakken. Zo helpt zelfs een klein element mee om de diepe waterbuffer onder het bos aan te vullen.
Opvangen van piekneerslag (Bufferwerking)
Door het veranderende klimaat krijgen we steeds vaker te maken met hevige wolkbreuken. Deze swale kan in één keer ruim 7.000 liter water opvangen. Het fungeert als een veiligheidsklep die voorkomt dat het omliggende terrein eromheen dichtslaat of erodeert.
Het herstellen van de bodemspons
Regenwater dat in het gat blijft staan, krijgt alle tijd om rustig en verticaal de bodem in te zakken (infiltratie). Hierdoor snijden we door hardere grondlagen heen en laden we de diepe grondwaterreserves – de 'wateraccu' onder het bos – weer op.
Een natuurlijke airco in droge zomers
In de zomer verdampt water uit de diepere lagen heel geleidelijk. Dit zorgt voor een lokaal microklimaat: de luchtvochtigheid in het bos blijft hoger en de bodem koeler. Bomen en struiken die in de buurt staan, kunnen met hun wortels bij dit opgeslagen vocht en overleven zo moeiteloos lange periodes van droogte.
Kraamkamer voor bodemleven & biodiversiteit
Vochtige bodemzones trekken een enorme rijkdom aan leven aan. Van nuttige bodemschimmels (mycorrhiza) en wormen die de grond luchtig maken, tot amfibieën, vogels en nuttige insecten die afkomen op het tijdelijke water en de weelderige randbeplanting.
Is de wadi na een wolkbreuk flink gevuld? Met een simpele tuinslang en de wetten van de zwaartekracht (hevelwerking) sturen we het overvloedige water rustig door naar drogere delen van ons perceel. Zo gebruiken we nul energie en krijgt elke boom precies wat hij nodig heeft.
Close-up van een verdroogde, neerhangende distelknop aan een stekelige stengel tegen een zachtgroene, wazige achtergrond.
Verdord eikenblad van de zomereik in de winter; het langzaam verterende blad vormt een belangrijke voeding voor het bodemleven.
Met ongeveer 1,3 hectare is onze plek geen uitgestrekt, oneindig natuurgebied.
Maar het bezit wel de onmiskenbare kracht van een stukje biodiversiteit.
Door te werken in lagen — van diepe wortels en een bedekte, levende bodem tot de schaduw van hoge kruinen — ontstaat er een veerkrachtig, zelfvoorzienend ecosysteem. Een plek die ademt, vocht vasthoudt als een spons en tijdens hete zomerdagen een merkbare, natuurlijke koelte uitstraalt naar haar omgeving.
Ons plekje is een bescheiden oppervlak op de kaart.
Dit zou iedereen kunnen gaan nastreven, als het om biodiversiteit gaat. Ieder stukje biodiversiteit is meegenomen.
Alle kleine beetjes helpen!
Tondelzwam op dood hout; deze schimmel breekt het hout af en zet het om in waardevolle voedingsstoffen voor het bos.
Infographic: De visie van Voedselbos Katlijk in beeld. Een speelse samenvatting van onze filosofie, van het onzichtbare bodemleven en begrazing door schapen tot de lessen die we leren van pionierveldplanten en een ontspannen kikker.